BÎR KIŞ RÜYASI – KARS

Hem de nasıl bir rüya ; Cam’dan bir kar küresinin içinde çok uzak bir alemde ,nostaljik ve  göz alabildiğine beyaz ,bir o kadarda  kendi memleketinizde tarihinizle iç içe hissedeceğiniz bir alem.

Evet, bu yazımda son yıllarda kış tatillerinin gözde destinasyonlarından biri olan masalsı güzelliklere sahip KARS ‘tan bahsedecegim.

Yıllar önce daha yeni yeni kayak merkezlerinden biri olmaya başlayan henüz çok bakir olan Sarıkamış ‘ a iş ve tatil amacıyla gitmiştim. O zaman bolca kayak yaptım döndüm ancak bölgenin özellikleri, enerjisi , tarihi beni çok etkiledi. Kars hep çok merak ettigim bir yer oldu.

Kars gerçekten de merak edilmeyi ,görülmeyi hak ediyor. Tarihi size inanılmaz bir nostalji yaşatıyor ,doğa ve çevre ise çarlık rusyasında bir rus romancının elinden cıkmışcasına sizi etkiliyor

Kars’ı henüz görmemişseniz ve çok merak ediyorsanız bu yazı tam sizin için.. Masalsı Kars’ı ‘turist’ gibi değil farklılıklarını farkederek kisa sürede doyasıya yaşamak isteyenler için..

DOĞU (ŞARK) EKSPRESΠÎLE 

NOSTALJÎK SEYAHAT

Masalsı olması kadar Kars ‘a yapılan seyahatin en nostaljik tarafı elbette  DOĞU EKSPRESI ile gerçekleştirilen tren yolculuğu.

Tren yolculukları kuşkusuz hepimizi çocukluğumuza götürür. Bitmesini hiç istemedigimiz bir yolculuktur aslolan varılacak yer değil yolculuğun ta kendisidir .Nostaljik bir ortamda ve özellikle kar manzaralı yollarda yapılan bir tren yolculuğu kış mevsimi için tartışmasız en doğru tercih olacaktır. Bu nedenledir ki Doğu Ekspresi ile gerçekleştirilen Kars seyahatini mutlaka denemelisiniz. Herkese ama herkese hayatında en az bir defa bu seyahati yada kimilerine göre macera olan bu deneyimi mutlaka yaşamalarını tavsiye ediyorum

IMG_0727.jpg

Doğu Ekspres treni haftanın hergünü Ankara’dan 18:00’da Kars’tan ise 08:00’de kalkıyor güzergahı ise :

Ankara- Kırıkkale – Kayseri -Sivas – Erzincan-Erzurum – Kars

Yaklaşık 2 bin km. olan yol Doğu Ekspresi ile 25 saat sürüyor.Belirtmem gerekirse yolun uzunluğu başta beni korkuttu bunun bir nedeni de son dakika karar verdiğimiz bu seyahatte yataklı vagonların tamamen dolu olması ve Pullman olarak seyahat etmek durumunda kalmamızdı.Buna rağmen seyahatimiz muhteşem manzaralar eşliğinde harikulade geçti öyleki zamanın nasıl geçtiğini anlamadık bile .

IMG_0710.jpg

Doğu Ekspresi, farklı farklı insanların hayatlarına şahit olmak ve onların hikayelerini dinlemek, sohbet etmek tanımak,bu uzun gibi gorunen seyahat inanın bana sıkılmak bir yana dursun, vagonları doyasıya gezerken, kondüktörlerle trendeki insanlarla sohbet ederek hayatınızin en farkli deneyimlerinden birisini yaşam bir serüvendir.

Tren’in Restoran kısmında ise umduğumuz gibi bir menü ve ikramları bulamadığımızı belirtmemde fayda var .Gerçi temizlik ve güleryüzlü hizmet anlayışı bizden tam puan alsa bile menu ve servis kesinlikle böyle bir yolculuga yakışır şekilde değildi. Dondurulmus gıda urunleri ikram edilmesi restoranın belli bir saatten sonra kapatılması dogru degilNeyseki bizim yanimizda hazirladigimiz yiyeceklerimiz ozellikle Erzurum ,da istanyona yaklaşırken telefon ile sipariş verip istasyonda beklerken gelen CAG KEBABI siparişimizin gelmesi yaşanılası bir tecrübeydi..Tadı hala damağımda desem?

Ama neyseki sosyal medyayı benim gibi aktif kullananlar için güzel bir haberim var: Tren yolculuğunun büyük bir kısmında internet çekiyor.Kedisi ve köpeğinden ayrılamayanlar içinde güzel bir haberim var: vagonlara evcil hayvan da alıyorlar. Ancak hayvanınıza %50 indirimli bilet almanız gerekiyor ve sadece pulman vagonda geçerli oluyor.

Yaklaşık 25 saatin sonunda Kars’a ulaştık. Kars’a akşam saatlerinde ulaştığımız için Kars gezimize ertesi gün başlayacağiz.  Trenden indiğinizde -14 derece gibi bir soğukla karşılaşsak dahi görduğumuz manzara bizi büyüledi .Tren garindaki o eski lokomotifi karlar içinde fotografladıktan sonra  hem otelimizi hem de Kars ‘ta kalacağımiz süre içinde daha detaylı gezebilmek icin gerekli olacak arabamızı kiralamak üzere kendimizi hemen şehir merkezine atıyoruz.

IMG_0723.jpg

Ardından kalacağınız otele giderek güzel bir uyku çekerek heyecan ile ertesi sabah bu  güzel şehri ve çevresini gezmek icin programımıza başlamayi hedefliyoruz.

Kars’ın şehir merkezine geldiğimizde ilk duyduğumuz izlenim  eski rus çarlığından osmanlı imparatorluguna kadar bırakılan tarihi bina ve eserlerle gerçekten farklı güzellikte bir yer olduğu izlenimini alıyoruz. Baltık mimarisinin Taş binaları, genis yollari heykeller.. Herşey çok etkileyici..

9CF95C31-E95A-4C39-9841-A6A1254EA204.jpg

Kars ‘ta şehir merkezinde veya çevresinde konaklamak için oldukça iyi oteller var. Bu otellerden aklıma ilk gelen birkac tanesini linkleri ile birlikte incelemeniz icin yazıyorum ;

HOTEL KATERINA SARAYI

CHELTIKOV HOTEL

KAR’S HOTEL

KARS-ŞIRIN HOTEL

GALA PALACE SUITS

Oteller gayet güzel odalar geniş,temiz ve standartları yüksek fiyatlar bu standartlardaki oteller için uygun isterseniz pazarlık yapabiliyorsunuz. Otellerde ve restoranlarda aldığımiz servis ve hizmet kalitesi ( yiyecek kalitesi zaten cok iyi) Istanbul ‘da bulabileceklerinizin ötesinde..

TARÎH VE KÜLTÜR HAZÎNESÎ KARS

Ertesi sabah erkenden uyanıp heyecanla merkezinden başlayarak şehri gezmeye başlıyoruz.

IMG_4376.jpg

Başta UNECSO Dünya Mirası Listesi’ne alınan Ani Harabeleri olmak üzere bölgede görülebilecek çok önemli tarihi ve dini mekanlar bulunuyor.Kars Kalesi gibi

Ayrıca Taş Köprü, Beylerbeyi Sarayi, Hamamlar, Alman Evi, Katerina Köşkü, Ulu Camii,Evliya Camii,Yusuf Paşa Camii ,Namik Kemal Evi,Kars Arkeoloji Müzesi ,Ebu’l Hasan Harakani Türbesi bölgedeki başlıca ziyaret edilmesi gereken yerlerden . 12 Havariler Kilisesi veya Kümbet Camii bölgede görebileceğiniz diğer en önemli tarihi noktalardan.Kümbet Camii ya da Havariler Kilisesi  Kars´ta yer alan tarihi bir yapı doğu’nun Ayasofya‘sı diye nitelendiriliyor.

Bu önemli tarihi eserleri görmek için seyhatimizi planlarken ve dolaşırken kilise tarihçisi ve rehber olan  çok değerli Faruk Torunoglu ile karşılaştık kendisi bizi kirmadi zamanini ayirdi pek çok tarihi eseri birlikte gezebilme şansımız oldu .Bizlere cok değerli ve önemli bilgileri aktaran Faruk hoca ile tanışmaktan ve anlattığı birbirinden degerli bilgileri dinlemekten onur duyduk Kendisi ile gerceklestirdiğimiz sohbetin bir bölümünü 12 Havariler Kilisesi ile ilgili bilgileri sizlerle paylaşmak isterim;

Sadece 12 Havariler Kilisesi degil , değerli Faruk Torunoğlu bizi Ulu Camii ve Katherina Köskü gibi cok degerli eserleri de gezdirdi. Özellikle gecmiste yaşanılan vahimbir olayin izlerini taşıyan ve şehrin günümuze kadar gelebilen en büyük Osmanlı eserlerinden olan Ulu Camii ‘nin imami  Sevki hoca  buraya geldiginizde mutlaka tanışılması gereken gerçek bir din bilgini, kültür elçisi .Işini bu kadar doğru yapmaya çalışan değerli insanlari görmek tanımak ,sohbet etmek ,bilgiler edinmek eşsiz bir deneyim oldu bizler icin.

Güzel ülkemizin pek cok farklı yerinde olduğu gibi Kars’ ta çeşitli etnik gruplarını ve mezhepleri barındıran zengin ve renkli bir kültüre sahip. Kars’ın toplumsal yapısı çeşitli etnik gruplarının kültürel gelenekleriyle harmanlanmış. Bu özelliğiyle de etkileyici bir kent durumunda.Kars’ın nüfusunu Azeriler, Kürtler,Türkmen veTerekemeliler  oluşturuyor.Çok kültürlülüğün ulkemizin en buyuk zenginligi oldugunu burada daha net gozlemliyoruz. Insanlar yardımsever cana yakın ve çok renkli bunun sayesinde yörenin zengin bir folkloru bulunuyor.

Bir notta doğu ‘ya seyahat edeceği için güvenlik konusunda endişe duyanlara gelsin ;Kars’a gelirken güvenlik  konusunda endiselenmenize gerek yok .Kars görebileceğiniz en güvenli yerlerden biri, konforlu ve guvenli otellerinden cana insanlarına kadar .Gönül rahatlığı ile gelebilir ve gezebilirsiniz.

ANI BIR DÜNYA AMA DÜNYA BIR ANI DEĞIL!

Ani harabelerini ancak bu söz bu kadar iyi ifade edebilir! Farklı bir yazının konusu olacak kadar değerli ve bir o kadar da geniş ve detaylı olan ANI HARABELERI’ ni bu yazım da hakettiği şekilde anlatabilmem mümkün olamıyor ama bahsetmeden de geçmem hiç doğru olmaz.

M.Ö 300-350 Yılları arasında kurulan Ani şehri Kars ‘ın güneydoğusunda yaklaşık 5 hektarlık bir alanda yer alıyor. Aslanlı kapıdan girilen bu alana kapının dogu tarafindakipatika yoldan yuruyerek önce Surp Amenap’rkitchen (Keseli) Kilisesine ulaşılıyor.Buradan Küçük Hamam ve basamaklarla inilen Tigran Honents (Boyali) Kilisesine gidiliyor.Sonrasinda Buyuk Katedral ve Ebu’l Manucehr Camii ne ulaşılıyor.Buradan  Büyük Selcuklu Hamam ,Surp Ark’elots (Kervansaray) Kilisesi,ve Ebu”l Muameran Kulliyesinin kalıntılar görülebilir. Bakireler Manastırı, Selcuklu sarayı, Surp Krikor Kilisesi) muhtesem yapılar arasinda ilk goze çarpanlardandır

Ani harabelerini gezene kadar kar -kış umursmayan ben burayı gezerken cidden ufak çapta bir donma tehlikesi geçirdim.O nedenle bu muhteşem tarihi eserleri gezmeye kış aylarinda geliyorsaniz biraz daha kalinca giyinmenizi hatirlatmak isterim

BÜYÜLEYICI ÇILDIR GÖLÜ

Efsaneye göre eskiden Çıldır Gölü’nün dibinde bir şehir varmış.  . Çukurda kurulmuş bu şehrin dokuz burma musluklu bir çeşmesi varmış. Şehrin Bey’i “Gece gündüz çeşmeden su alanlar sakın çeşmeyi kapatmayı unutmasınlar yoksa şehri su basar” dermiş.Şehirde yaşayan herkes bu buyruğa uyarmış. Bir gün akşamın karanlığında çeşmeden su doldurmakta olan bir kıza yedi yıldır gurbette olan ağabeyinin geldiğini müjdelemişler. Dokuz burma musluklu çeşmenin bir musluğundan su dolduran kız, sevincinden evine koşup giderken burmayı kapatmayı unutmuş.O gece çukur yerlerdeki evleri su basmış ve  dokuz burmalı çeşmenin yeri de kaybolmuş Evi biraz yüksekte olanlar işin farkına varınca çoluk çocuğun elinden tutarak hiçbir eşya almadan yokuş yukarı kaçmışlar.
Ertesi gün şehirden sadece kilisenin kümbeti görülüyormuş fakat akşama kadar oda sular altında kalmış.Şehirden sağ kurtulup kaçanlar Akçakala adasına gitmişler.”Çıldır Gölü” dibindeki dokuz burmalı çeşmenin suyundan ortaya çıkmış deniliyor. Her ne kadar efsane olsa da asıl merak uyandıransa sular altında kalan şehir olup olmadığı

IMG_4377.jpg

Çıldır, Kars ilinin bir ilçesi gibi bilinmekle beraber aslında Ardahan’a bağlı.. Hem şubatın ilk haftası yapılan festival hem de buz tutmuş göl üzerinde çeşitli aktivitelere katılarak vakit geçirmek için Şubat ayında  Çıldır Gölü’ne gitmenin tam vakti.

Gelin Çıldır’ı orada yasamaktan oralı olmaktan büyük gurur duyan muhtesem insanlardan dinleyelim

Siz hiç donmuş, cam gibi buz üstünde yürüdünüz mü, 4X4 ile gezdiniz mi, atlı kızakla göl turu yaptınız mı ya da buz kırıp altındaki sudan balık tuttunuz mu? Bunların hepsini son derece heyecanlı bir o kadar da keyifli bir şekilde Çıldır Gölü’nde yaşıyorsunuz.IMG_2384.jpg8B6F81B5-ED3A-4626-89C4-892E48F0933A.jpg

KARS LEZZETLERI VE MUTFAĞI

Kars denildiginde aklımiza ilk gelen kuskusuz bize Isviçre alplerinde yasayan Heidi nin yediği o muhtesem peynirlerden olan Gravyer peyniri gelir .Bu benzetme ‘yi sadece ben yapmadım çünkü Kars’ ta içinde meşhur Kars Gravyeri ile birlikte 20 ye yakın peynir çeşidinin üretildigi Boğatepe Köyü ‘nü Isviçreliler de Alp lere benzetiyorlarmış .Boğa tepe köyünde bir de Türkiye nin ilk ve tek peynir müzesi bulunuyor.Geleneksel yöntemlerle yapılan Kars gravyeri çok özel bir peynir. Özelliği sütünden başlıyor En uygunu Rusçada fabrika anlamına gelen ‘Zavot’ denen bir melez Kafkas ineği. Gravyerin eşsiz tadını günde ancak 10 litre civarında süt verebilen bu inekler sağlıyor. Kar kalktıktan sonra 2 bin metrenin üzerindeki otlaklara yayılan inekler, bölgenin son derece zengin taze ot çeşitleriyle besleniyor. Gerek gravyer, gerekse Kars kaşarı sadece hayvanların otladıkları üç aylık kısa yaz döneminde üretiliyor.Kars Gravyeri konusunda SERKA Kalkınma Ajansı ve Kafkas Üniversitesi , Bogatepe Cevre Yasam Derneğinin çalımalarıyla coğrafi işaret alınmış.

IMG_2388.jpg

Kars ‘ta en fazla gözünüze çarpacak diğer bir lezzet ise Kafkas Arısı Çicek Balı .Kar ve Ardahan yorelerinde tarimsal ilaçlama yapılmadığından hatta (neyseki) dogal kosullar nedeniyle yapilamadigindan bu bal cok degerli cünku doğal.

Zaten gerek kars sehir merkezini gerekse Bogatepe koyunu gezerken Kars Gravyeri uretiminden bu lezzetli Bal cesitlerinin yer aldığı pek cok marka ve dükkan göreceksiniz

Oraya gitmisken bunlardan bu lezzetlerden muhakkak alın ,dilerseniz siparisinizi kargo ile gönderebiliyorlar, hem alışveriş yaparken Gravyer Peynir ve Bal konusunda oldukça güzel bilgiler ediniyor tadım yapabiliyorsunuz

kars-bali.jpg

Muhtesem Kars lezzetlerine gelin, Kars Mutfağı ile devam edelim

Özellikle kar yağmasıyla birlikte yenmesi önerilen Kaz eti  tandır, haşlama veya kaz dolması şeklinde pişirilerek pilav ile servis ediliyor.

Bir bölgenin mutfağını belirleyen 2 temel unsurdan biri coğrafi koşullar ise digeri ise yerlesik kültürün zenginligidir. Kars kuzey doğu anadolu da bulunması ve sert doğa koşullarının hüküm sürdüğü bir bölgede olması nedeniyle et ve hamur işi ağırlıklı bir mutfağa sahip olmakla birlikte etnik yapidaki zenginligin renkliligin yöre mutfağna katkısı oldukça olumlu olmuştur.

Kars mutfağında Kaz eti ile yapılan yemeklerin yanı sıra

Hörre Çorbası ( un ve tereyağı ile yapılıyor)

Hangel veya Kars Mantısı ( sıcak suda haşlanan kare seklinde kesilmiş hamur parcaları soğan ve tereyağ ile hazırlanmış ve yogurt sosu ile ikram ediliyor)

Piti Kebabı kuzu etinin safran ve kuyruk yağı ile pişirilip nohut ile harman edilmesi ile hazırlanan bir yemek et suyunda ıslatılmis lavas ile yeniliyor)

Kars Katmeri  yufkaların rulo haline getirilip tepsiye sarmal şekilde döşenmesi ile yapılan katmer özellikle öğleden sonra çay buluşmalarında kadınların yaptıkları en leziz yöresel lezzetler arasında.

Bu ve buna benzer onlarca lezzetin tadılabilecegi çok ozel mekanlar var Kars ‘ta ;

KARS EVLERI RESTAURANT&CAFE

Dekorasyonundan yöresel yemeklerin yer aldigi menusune kadar etkileyici bir mekan şehrin en popüler yerlerinden biri. Şehrin yerlisi de turisti de hep burada. Öncesinde ayran aşı çorbasıyla içleri ısıtmak şart tabii. Kaz eti yemegi tercih etmiyorsaniz bir mantı çeşidi olan hangelin de tadına bakmalı. Üstüne bir Kars tatlısı olan umaç helvasından da yediniz mi mideniz bayram ederek ayrılabilirsiniz mekandan.

HANIMELI KARS MUTFAĞI

Kendi mutfağından çıkan nefis yemeklerinin yanı sıra, renkli bir aile isletmesi olması nedeniyle ev sıcaklığındaki atmosferiyle unutulmayacak anılarla yemek yiyebileceğiniz bir mekan. Yemek sırasında mekanın sahibinin bizzat kendisinin ustalikla çalıp söylediği birbirinden guzel azeri müzikleri dinleyip aşık atışmalarına veya farklı canlı müzik performanslarına da denk gelmeniz yemeginize ayri bir deneyim katıyor

Bu otantik ve şirin mekanda biz harika bir aksam gecirdik menumuzde

Ayran Aşı ,Eriste Aşı

Revan Köfte

Piti(Bozbaş)

Lahana ve Yaprak Sarması

Hangel

Kuzu Haşlama

Umaç Helvası ve Gafil Gonak Tatlısı vardı

IMG_0902.jpgE35056BD-9F05-4487-8B44-9C6CC6BF1B87.jpg D3E3D192-C1BE-433A-861E-9D97B81F327E.jpg

Mekanın sahiplerinin her konukla ,her masa ile bire bir ilgilenmesi burayi unutulmaz kilan diger bir ozelligi. Gecenin sonunda herkes ortak muhabbete dahil oluyor

Bu lezzetlerin yanında tattığımız ev yapımı Suryani Şarabına doyamadik Istanbula getirmek uzere yanimiza da aldik

Çetin -Dilek Adıgüzel ailesinin bu güzel mekanına muhakkak ugrayın ve eger bu yaziyi okuduktan sonra giderseniz muhakkak sevgi ve selamlarımi iletin.8A35D611-4D59-4232-9DC5-6D6482F7F9B5.jpg

KILIÇOĞLU PASTANESI

Öyle bir mekan ki konumu , bulunduğu tarihi binanın güzelliği, iç dekorasyonu ve birbirinden taze ,lezzetli ürünleri çalışanların hizli nazik güleryüzlu hizmet anlayışı ve servis kalitesi her bakimdan bizden tam puan aldı. Dilerseniz sabah göz doyuran çesitleri ile kahvaltı yapabilir veya akşam geç saatte de olsa gelip taze mi taze pastane ürünlerini mükemmel çayını deneyimleyebilirsiniz .Muhakkkak tavsiye ediyorum..

5CD59B38-75B1-4DDA-88EE-257025DC0396.jpg  6A0C111B-91A2-450C-9E01-F90A68B0FBDE.jpg

Kars ‘ta elbette birbirinden farkli cok mekan var ancak ben kosemde kendim deneyimleyip memnun kaldıklarimi belirttim

Bundan sonra yapacagim Kars seyahtlerimde daha fazla mekan ve lezzet deneyimlemeyi umuyorum

Bir hafta süren Kars seyahatim de deneyimlediğim pek cok şeyi sizinle paylaşmaya çalıştığım bu yazımı Ani Antik şehrinin şiddetli soğuğuna rağmen kapıda kendi yaptıkları gülleri satan güzeller güzeli çocuklarla bitiriyorum .

Okul harçlıklarına destek olabilmek amacıyla biz sattıklari gülleri aldık .Ancak elbette sene boyunca ülkemizin farklı yorelerine yaptığımız seyahatlerimizde oldugu gibi dileğimiz , Kars ‘ta da yerel halka yeterli is imkanlarinin sunulması çocukların okuldan ailelerinde büyü şehirlere göç etmesinin önüne geçilmesi idi.

251F5175-0C76-40DF-BB2C-2CEA30953482.jpg

Daha nice güzel seyahatleri sizlerle paylaşmak dilegimle ,sevgiyle kalın

Nermin Yurtoglu

nerminyurtoglu@gmail.com